Szczawiany - zła sława szpinaku.

Ogólnie znane i szeroko rozpowszechniane informacje na temat szpinaku są dwie. Jedna głosi, że szpinak jest zdrowy, druga zaś, że lepiej go unikać bo zawiera szczawiany. Pojawia się też często trzecia opinia, że szpinak jest niesmaczny, ale o gustach i smakach nie będę tu rozprawiać :). A więc jak to z tymi szczawianami jest i czy tylko szpinak jest głównym oskarżonym?

Szczawiany jak się okazuje stanowią grupę związków organicznych substancji chemicznych występujących naturalnie nie tylko w szpinaku. Znajdziemy je w każdej formie życia czyli w roślinach, w organizmach zwierząt, jak i w naszych ludzkich ciałach. Skąd biorą się w szpinaku czy innych roślinach nie wiem, doszukałam się za to informacji, że w naszych organizmach pojawiają się z trzech źródeł. Pierwszy to będący wynikiem działania przemian metabolicznych. Drugi związany jest z rozrostem grzybów w przewodzie pokarmowym (Aspergillus, Penicillium i prawdopodobnie Candida). Trzeci to dieta czyli szpinak i spółka.

Gdzie kryją się szczawiany?
Produkty wysoko-szczawianowe:
kakao, czarna herbata, figi, skórka od cytryny, zielone jabłka, czarne winogrona, mandarynki, kiwi, truskawki, owoce leśne, czereśnie, owies, quinoa, pszenica, proso, fasola, orzeszki ziemne, suszone owoce, seler, zielona papryka, ziemniaki żółte w środku, dynia, burak, szpinak, mleko krowie.
Produkty o średniej zawartości szczawianów:
białe ziemniaki, marchewka, por, karczoch, bob, groch włoski, pomidory, cebula, pomarańcze, ananas.
Produkty nisko-szczawianowe:
woda, zielona herbata, soki owocowe, oliwy, jabłka golden lub czerwone, melony, białe winogrona, mango, papaja, miód, biały ryż, kukurydza, kokos, soczewica, mięso, ryby, jajka, ogórki bez skóry, kalafior, sałata, zielony groszek, czerwona papryka, rzepa, rzodkiewki, grzyby, pieczarki.

Jak widać na ławie oskarżonych dostarczycieli szczawianów obok szpinaku znajdują się produkty występujące w codziennej diecie (kakao, pszenica, ziemniaki, buraki), spożywane w znacznie większych ilościach niż szpinak, którym zupełnie nie przypisujemy szczawianowej szkodliwości. A dla przykładu zawartość kwasu szczawiowego (g/kg) w wybranych produktach wynosi: kakao - 4,5; herbata - 3,7; szpinak - 3,2; szczaw - 3,0; rabarbar - 2,4; figi suszone - 1; marchew i ziemniaki - 0,4.

Szczawiany - bać się czy nie?
Szczawianów boimy się głównie ze względu na nasze nerki. Jednakże zdrowy człowiek u którego procesy trawienia i wchłaniania przebiegają prawidłowo wydala z organizmu nadmiar szczawianów. Problem pojawia się kiedy nasze jelita są nieszczelne, cierpimy na zatwardzenia lub biegunki, wtedy nadmiar szczawianów staje się niebezpieczny. Szczawiany "przedostając się do obiegu krwi, a następnie do komórek organizmu mogą prowadzić do wyczerpania glutationu, a w konsekwencji prowadzić do stanu zapalnego i uszkodzenie układu odpornościowego."

Dieta nisko-szczawianowa jest bardzo istotna w przypadku dwu bardzo rzadkich chorób: Hiperoksaluria i Oxalosis, a także w diecie dzieci ze spektrum autystycznym.

Jeśli chodzi o nerki i ryzyko wystąpienia kamieni nerkowych okazuje się, że to temat kontrowersyjny. Pepsieliot pisze "Około 80% kamieni nerkowych u dorosłych w USA są to kamienie szczawianu wapnia. Natomiast nie ma żadnych potwierdzających poniższą tezę badań, że ograniczenie szczawianów w diecie zapobiegnie powstawaniu kamieni ze szczawianu wapnia u osób, które już takie kamienie mają. Wielu badaczy uważa, że ograniczenie w diecie szczawianów nie może zmniejszyć ryzyka powstawania kamieni.
W dodatku ostatnie badania naukowe wykazały, że spożywanie białka, wapnia, i wpływ szczawianu wapnia zawartego w wodzie wpływa na powstawanie kamieni tak samo, lub nawet bardziej niż spożycie ściśle szczawianu. Generalnie radzi się ludziom, którzy mają kamienie nerkowe, aby raczej ograniczyły szczawiany, ale nie mówi im się, jak w przypadku bardzo rzadkiej hiperoksalurii, że maja jakiejś tam konkretnej ilości nie przekraczać."

Oczywiście nie widzę sensu obstawać przy beztroskiej diecie w przypadku problemów z kamicą nerkową, jednak bez paniki, a samo unikanie szpinaku to za mało :). W tym przypadku warto pamiętać o powyższym spisie, unikać soli i nadmiaru białka, pić za to dużo soku z cytryny, gdyż ten charakteryzuje się wysoką zawartością cytrynianów, które w naturalny sposób hamują powstawanie kamieni.

374px-Illustration_Spinacia_oleracea1.jpg

Źródła:
publikacje Fundacji „Powrót do marzeń”
Pepsieliot's Blog
Fundacja Instytut Medycyny Integracyjnej
Kopalnia Wiedzy, Lemoniada — odkamieniacz dla nerek
ilustracja - wikipedia
Bolesław Górnicki - Żywienie dzieci zdrowych i chorych.

Jeśli nie podaję źródła wszystkie teksty oraz zdjęcia na tej stronie są mojego autorstwa. Kopiowanie i rozpowszechnianie ich w jakiejkolwiek formie jest zabronione!